De scriptiehandleiding: leidraad of lachertje?

‘Mail ook even de scriptiehandeling’. Dat is mijn verzoek wanneer ik een deeltijdstudent bij het scriptie schrijven begeleid. In de scriptiehandleiding (ook wel: afstudeerhandleiding) staan namelijk de criteria waaraan een plan van aanpak en een scriptie moeten voldoen. Zo heb ik in de loop der tijd een aardige verzameling handleidingen opgebouwd. De verschillen zijn aanzienlijk!

Scriptiehandleiding moet houvast bieden

Scriptietip van de Scriptiestudio: pak de scriptiehandleiding erbij!Een goede afstudeer- of scriptiehandleiding geeft uitleg over twee zaken: het afstudeerproces en de beoordeling. Wanneer die goed is geschreven, weet je als student wat er van je wordt verwacht en dus waar je aan toe bent. Door die houvast kun je planmatig aan je afstudeerteksten werken en zelf vaststellen of je nog op koers ligt en op niveau bent. De feedback die je tussentijds krijgt van je begeleid(st)er kun je verbinden met de eisen en de beoordelingscriteria in de scriptiehandleiding, zodat je precies weet op welke punten je je scriptie moet upgraden om een mooi cijfer te halen.

Soms laat een scriptiehandleiding zien hoe het niet moet

In de praktijk blijkt het niet altijd zo te werken. Enerzijds – laten we eerlijk zijn – omdat lang niet elke student de afstudeer- of scriptiehandleiding erbij pakt. Als ik erom vraag, hoor ik regelmatig; “O ja, die moet ik ook nog ergens hebben…” Zoals ik al schreef bij de goede voornemens voor afstudeerders: pak altijd de afstudeerhandleiding erbij! Over het algemeen biedt die je voldoende houvast.

Over het algemeen, want er zijn genoeg afstudeerhandleidingen die te wensen overlaten. Sommige lijken bijvoorbeeld vooral voor docenten bedoeld: ze bevatten ingewikkelde beoordelingsschema’s met een overmaat aan onderwijskundig jargon. En ze richten zich niet tot jou als student maar hebben het over ‘de student’ in 3e persoon enkelvoud. Andere bevatten onduidelijke en soms zelfs onlogische scriptiestructuren. Met name ICT-opleidingen lijken te worstelen met de logische opbouw van een scriptie. Er wordt bijvoorbeeld aangegeven dat het advies aan het afstudeerbedrijf vóór de conclusie moet komen (wat nogal onlogisch is). Of er wordt op drie verschillende plekken in de scriptie om een probleemanalyse gevraagd. Ook varieert de plaats van het theoretisch kader: van onderdeel van de inleiding tot onderdeel van het methodehoofdstuk. Of er wordt voorgeschreven dat het ná het methodehoofdstuk komt.

Een handleiding vermeldt dat “…bij 2 spelfouten of meer op één pagina…” de scriptie wordt afgekeurd. Op diezelfde pagina in de handleiding staan nota bene 5 spelfouten!

Daarnaast lijkt het adagium ‘practice what you preach’ aan enkele handleidingschrijvers niet besteed. Zo staat er in een scriptiehandleiding van een hbo-instelling dat “…bij 2 spelfouten of meer op één pagina…” de scriptie wordt afgekeurd. Op diezelfde pagina in de handleiding staan nota bene 5 spelfouten!

Scriptiehandleiding helder, docent wijkt af

Het komt ook voor dat je als student je wel aan de handleiding houdt, maar de begeleidende docent niet. Die roept dan doodleuk: “Die handleiding, daar moet je je niks van aantrekken’. Tja, waarom is die dan opgesteld, vraag je je af. En waarom heb ik die als student dan moeten aanschaffen? De meeste studenten kiezen er in zo’n geval voor om zich te voegen naar hun begeleid(st)er. Dat kan goed uitpakken (vooral als de handleiding onduidelijk is of onlogische structuren vermeldt) maar het kan ook verkeerd uitpakken als de docent vasthoudt aan een structuur, die niet voldoet aan de aangescherpte eisen aan een bachelorscriptie. Helemaal vervelend wordt het als de 2e lezer of de examencommissie zich vervolgens wél aan de criteria in de handleiding houdt. Scriptie afgekeurd. Echt, het komt voor….

Vraag naar de status van de scriptiehandleiding

Als je voorbereidende colleges krijgt over afstuderen komt vroeg of laat de afstudeerhandleiding ter sprake. Vraag altijd wat de status daarvan is: een dwingend voorschrift of een vrijblijvende handreiking? Vraag ook of docenten zich eraan moeten houden en wat je moet doen als de docent daarvan afwijkt. Zo creëer je duidelijkheid voor jezelf.

Loop je desondanks toch vast in je scriptie? Neem dan contact op met de Scriptiestudio. We zien meestal snel waar de schoen wringt en wat je moet doen om er een goede tekst van te maken. Daarbij gebruiken we de scriptiehandleiding van je opleiding als basis. Tenminste, als die een beetje goed in elkaar zit.